Rivieren en meren

Rivieren


Recreatie op de rivier

De Rijn, de belangrijkste rivier van Nederland, is zowel een gletsjerrivier als een regenrivier. De aanduidingen ‘gletsjer’ of ‘regen’ hebben te maken met de oorsprong van de rivier. De Rijn wordt zowel gevoed door regenwater als door smeltwater van gletsjers. Hij ontstaat in Zwitserland en stroomt via Duitsland en Nederland naar de Noordzee. In totaal is de Rijn 1320 kilometer lang. De afvoer bedraagt gemiddeld 69 miljard m3, dat is evenveel als een plas water van 1,7 meter hoog die heel Nederland zou bedekken. Delen van de Rijn zijn gekanaliseerd om de rivier beter bevaarbaar te maken. Bovendien werd de watertoevoer van het IJsselmeer (via de IJssel) en de watervoorziening in Noord-Nederland gegarandeerd.

De tweede belangrijke rivier van Nederland is de Maas. Een van de kenmerken van een regenrivier is dat het verschil tussen de hoogste en laagste afvoer veel groter is. Als het veel regent is de afvoer groot, bij weinig neerslag is de afvoer gering. Een gletsjerrivier kent een meer geleidelijke afvoer door de continue stroom smeltwater. De gemiddelde afvoer van de Maas is ‘slechts’ 8 miljard m3, wat evenveel is als een plas water van 20 cm die Nederland helemaal bedekt. Ter vergelijking: in Nederland valt per jaar ongeveer 75 cm neerslag.

Van de Schelde ligt alleen de monding in Nederland. De rivier is voor essentieel belang voor de Belgische havenplaats Antwerpen. Bij het Deltaplan was de bereikbaarheid van deze haven een van de belangrijkste redenen om de Westerschelde niet af te dammen. Andere, kleinere rivieren die buiten Nederland ontspringen maar wel door Nederland lopen zijn van weinig betekenis in vergelijking met de Rijn, de Maas en de Schelde.

Meren

Veerse Meer met jachtjes en op de achtergrond de Veerse Dam
Veere en Veersemeer

Meren in Nederland zijn vaak ontstaan doordat de zee een gat sloeg in de duinen of doordat oude riviertjes geen aanvoer meer kregen. Het IJsselmeer is daarentegen ontstaan door de afdamming van de voormalige Zuiderzee en het Veerse Meer ontstond door de afdamming van een deel van de Oosterschelde. De mens heeft dus ook zijn sporen achtergelaten. Andere gebieden worden tegenwoordig als ‘plas’ aangeduid nadat ze onderliepen toen het veen afgegraven was. Een groot aantal meren en plassen zijn de afgelopen eeuwen drooggelegd.